VVOJ Essay:
Bas Haan

Bas Haan, onderzoeksjournalist bij Nieuwsuur, schrijft de tweede editie van het VVOJ Essay, dat tijdens #VVOJ17 wordt gepubliceerd. Afgaande op zijn werk kan het niet anders, of dit wordt een vlammend betoog.

Het VVOJ Essay werd vorig jaar november voor het eerst gepubliceerd, bij de VVOJ Conferentie Onderzoeksjournalistiek 2016, in Leuven. ‘Gezocht: superman/vrouw‘, was de titel die Karl van den Broeck en Tom Cochez van het Vlaamse onderzoeksplatform Apache aan hun verhaal meegaven.

In het VVOJ Essay wordt ons vak, de onderzoeksjournalistiek, kritisch bekeken. Hoe staan we ervoor? Wat zijn relevante actuele ontwikkelingen en welke lessen kunnen we daaruit trekken? Een reeks toekomstgerichte beschouwingen, waarin de maatschappelijke rol van de onderzoeksjournalistiek centraal staat. En waarmee de VVOJ wil bijdragen aan de verdere ontwikkeling van het journalistieke denken.
Bas Haan (1973) is als onderzoeksjournalist verbonden aan Nieuwsuur. Begin dit jaar publiceerde hij het boek De Rekening voor Rutte, het slotakkoord van jaren onderzoek naar wat in de wandeling ‘het bonnetje van Teeven’ is gaan heten. Voor zijn onthullingen over de Teevendeal won hij de Tegel 2015 en werd hij verkozen tot Journalist van het Jaar 2015.

‘De werkelijke affaire’, schrijft Haan in zijn boek, ‘is niet dat de feiten over een vijftien jaar oude zaak zo lang verborgen bleven. Het echte schandaal is de gedachte die eraan ten grondslag ligt: dat het verhullen van de waarheid voor bewindspersonen blijkbaar een betere optie is dan het accepteren van schade aan het beeld dat een ministerie en het kabinet in stand willen houden.’

In maart stelde Bas Haan in een inleiding bij een bijeenkomst van Het Brede Netwerk voor een publiek van jonge journalisten dat in de hedendaagse politiek de feiten ondergeschikt zijn geworden aan beeldvorming, de belangen van politici en de focus op het spel in plaats van de knikkers. Hij noemde dit verschijnsel toen een belangrijke voedingsbodem voor populisme. De link met de thematiek van #VVOJ17 lijkt gelegd.

De VVOJ Conferentie Onderzoeksjournalistiek 2017 werd mede mogelijk gemaakt door: